 |
 |
|
|
 |
 |
|
|||
|
|
|
Stosunki polsko- litewskie 1921-1939 Rozważając problemy dotyczące wzajemnych stosunków między dwoma odradzającymi się państwami – polskim i litewskim, można zauważyć, że kształtowały się one w sposób nietypowy dla międzywojennej Europy, a nawet, używając słów Piotra Łossowskiego, można pokusić się o stwierdzenie, że „stanowiły one pewien fenomen na skalę europejską”. Nigdzie bowiem w tym okresie nie istniał tak długi konflikt między dwoma państwami. Konflikt ten, szczególnie uporczywy w swoim charakterze, objawiał się zarówno na gruncie dyplomatycznym, jak i politycznym, a nierzadko również wojskowym. Znamienny jest również fakt, że dotyczył on tak bliskich sobie narodów, które w swojej historii nie znały podobnych relacji. Konflikt ten na dużą skalę zaczął się rozwijać w trakcie trwania, długo oczekiwanej, I wojny światowej, z którą oba narody wiązały tak wielkie nadzieje na odzyskanie niepodległości. Wtedy to pojawiły się różne ugrupowania litewskie i polskie mające własne wizje dotyczące przyszłości terenów Litwy, zarówno jeżeli chodzi o przynależność państwową, jak i o powiązania między dwoma narodami. Niestety, plany te różniły się między sobą diametralnie. Litwini swą rodzącą się tożsamość narodową oparli o nienawiść do Polaków i nie widzieli żadnej możliwości na jakąkolwiek formę wspólnoty państwowej z państwem polskim. Konflikt ten szczególnie ostry charakter przybrał w momencie, kiedy na przełomie lat 1918-22 oba narody zaczęły tworzyć swoją państwowość, a granice obu państw nie były jeszcze ustalone. Wtedy to nierzadko dochodziło do starć zbrojnych między skłóconymi stronami. Największym problemem okazała się kwestia przynależności państwowej terenów Wileńszczyzny, zamieszkałej w zdecydowanej większości przez Polaków, która w końcu, na wniosek jej mieszkańców, została włączona do Polski, z czym nigdy nie chcieli się zgodzić Litwini. Piotr Łossowski w swej pracy zatytułowanej „Stosunki polsko-litewskie 1921-1939” zajmuje się konfliktem między dwoma narodami, rozpoczynając w momencie, kiedy w tych stosunkach następuje przesilenie, a do rozwiązania spornych kwestii włącza się Liga Narodów. Jest to moment, kiedy oba państwa, uznane już na arenie międzynarodowej, występują jako pełnoprawni uczestnicy i podmioty prawa międzynarodowego. Natomiast ostatnie rozdziały książki opisują próby normalizacji stosunków między Polską i Litwą zakończone nawiązaniem stosunków dyplomatycznych w 1938 roku. Należy dodać, że książka Piotra Łossowskiego pt. „Stosunki polsko-litewskie 1921-1939” jest kolejną jego pracą, dotyczącą tego zagadnienia. Autor sam pochodził z Wileńszczyzny. Przez wiele lat zajmował się pracą naukową nad historią najnowszą Europy Środkowej i Wschodniej, opublikował szereg artykułów i książek o tej tematyce. Szczególne miejsce w jego dorobku naukowym zajmują dzieje stosunków polsko-litewskich w okresie międzywojennym. Jest on dzisiaj uważany za autorytet w tej tematyce. Maciej Roman Instytut Historii PAN, Warszawa, 1997
|
|
|
|
|
