 |
 |
|
|
 |
 |
|
|||
|
496138 |
|
Tadeusz Katelbach – typowy przedstawiciel swojego pokolenia „My, Polacy, nie znamy pojęcia pokoju za wszelką cenę. W życiu jednostek, narodów i państw jedna jest tylko rzecz, która jest bezcenna – tą rzeczą jest honor!” – mówił, w przededniu największego konfliktu globalnego na świecie, minister Józef Beck. Jakże znaczące i wielkie to były słowa, a które oddawały ducha pokolenia tak wiernego swojej ojczyźnie, za której wolność, całość i niepodległość rzesza wiernych jej synów gotowa była do największych poświęceń. Należał do nich również Tadeusz Katelbach.
Taka postawa polskiego narodu wypływała z tej nieujarzmionej miłości wolności, którą tak bardzo, przez 123 lata niewoli, państwa zaborcze próbowały wyplenić z polskiej mentalności. Choć zniewolony, naród polski potrafił przypominać o sobie w beznadziejnych powstaniach, na których przykładzie wychowało się pokolenie, Tadeusza Katelbacha. Tadeusza Katelbacha (1897-1977) można określić jako typowego przedstawiciela swojego pokolenia. Od najmłodszych lat uczestniczył w konspiracji niepodległościowej, wciągnięty do niej po trochu przez starszego brata, ale przede wszystkim dzięki wychowaniu odebranemu w domu rodzinnym i nienawiści do Moskali. Był świadkiem wydarzeń 1905 roku w Warszawie. Jak wielu innych, jego droga do niepodległości rozpoczęła się w organizacjach mających rodowód socjalistyczny, lecz jego socjalizm był, jak sam pisze, socjalizmem „stylu Żeromskiego”. Żeromskiego pochłaniała sprawa wyłącznie polskiego robotnika. Katelbach lubił „Czerwony Sztandar” lub „Na barykady ludu roboczy”, gdyż były to pieśni śpiewane przez polskich robotników, których widział idących w pochodach, manifestujących przeciwko rosyjskiemu zaborcy.” Los robotników innych krajów był mu zupełnie obcy. „Nie umiałem zwłaszcza zdobyć się na sympatię dla robotnika niemieckiego lub rosyjskiego.” Tak więc nigdy nie imponowały mu idee teoretyków socjalizmu takich jak Marks, a jego przynależność do socjalistów niepodległościowców (Związku Polskiej Młodzieży Postępowo-Niepodległościowej) był spowodowany miłością do ojczyzny i chęcią walki o jej rychłe wyzwolenie. Już w trakcie wojny zmienił jednak przynależność organizacyjną zapisując się do Związku Młodzieży Polskiej ZET. Katelbach aktywnie uczestniczył w walkach o niepodległość podczas I wojny światowej, był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej, uczestniczył w walkach polsko–ukraińskich o Lwów w 1918 r., przygotowywał i brał udział w powstaniu sejneńskim 1919, walczył w kampanii 1920 roku. Po odzyskaniu niepodległości pozostał wiernym zwolennikiem polityki Piłsudskiego, w latach 1938-1939 był senatorem Rzeczypospolitej. W czasie II wojny światowej brał udział w pracach polskiego rządu w Londynie. Niezłomny przeciwnik jakichkolwiek układów z komunistami, nigdy nie zaakceptował powstania PRL-u, pozostał na emigracji. Wykładał w Szkole Nauk Politycznych i Społecznych w Londynie, pracował również w Radiu Wolna Europa (1956-1965). Jego wspomnienia zatytułowane „Spowiedź pokolenia”, powstały tuż po wojnie, gdy Katelbach nie miał jeszcze 50 lat. Nigdy tych wspomnień jednak nie opublikował za swojego życia. Być może dlatego, że jest to praca, której nie można określić w sposób jednoznaczny jako pamiętnik Tadeusza Katelbacha. Bardzo istotny jest tytuł pracy, który zdradza intencje autora. Dzięki bogatemu życiorysowi autora, jest to pozycja traktująca o historii Polski za czasów rozbiorów, w momencie odzyskiwania niepodległości, opisująca historię dwudziestolecia międzywojennego. Jednak przede wszystkim jest to książka ucząca, na przykładzie pokolenia odzyskującego niepodległość, patriotyzmu i wielkiego oddania sprawie polskiej. Katelbach wyjaśnia w niej postawy Polaków z czasu II wojny światowej. To właśnie dzięki takim ludziom jak Katelbach i wielu, często bezimiennych synów ojczyzny, było możliwe wychowanie i ukształtowanie takiego narodu, jakim był naród polski w przededniu II wojny światowej, a więc niezłomnego, wielce patriotycznego, skorego do największych wyrzeczeń na rzecz swojej ojczyzny. Maciej Roman Tadeusz Katelbach, Spowiedź pokolenia, Towarzystwo Przyjaciół Grodna I Wilna „Osobita”, Gdańsk 2001 r.
|
|
|
|
|
Polska nie skapitulowała, pomimo poniesionej klęski w kampanii wrześniowej 1939 r., stać ją jeszcze było na nową mobilizacje narodową. W kraju i za granicą powstały oddziały wojskowe mające walczyć z najeźdźcą aż do zwycięstwa, powstał rząd polski na uchodźstwie, na wszystkich frontach przelewana była krew polskiego żołnierza, dającego przykład i świadectwo umiłowania ojczyzny. Ile zawdzięcza Europa tej niezachwianej chęci walki, która nie gasła w najbardziej krytycznych momentach?
